Jan Roos (1951), geboren en nog steeds woonachtig in Harlingen, is een van de belangrijkste Friese schilders. Zijn werk is diepgeworteld in de haven en het landschap van zijn geboortestad. Van 21 februari tot 7 juni 2026 is in Museum Belvédère de tentoonstelling Jan Roos – op de scheidslijn van land en zee te zien, waarin een uitgebreide selectie monumentale haventaferelen uit het atelier van de kunstenaar wordt gepresenteerd. Het merendeel van de werken is nooit eerder museaal getoond.
Roos volgde zijn kunstopleiding aan de Vredeman de Vries Academie in Leeuwarden en de Jan van Eyck Academie in Maastricht. In de jaren zeventig raakte hij onder de indruk van de Duitse kunstbeweging Die Neue Wilden, maar in tegenstelling tot deze kunstenaars, die zich vaak met actuele thema's en activisme bezighielden, richtte Roos zich op schilderen naar de waarneming, direct in de open lucht. Terug in Harlingen vond hij zijn grote thema’s in de havengebieden van zijn stad – van de scheepswerf vlakbij zijn huis tot de industriehaven, de visafslagen, drijfdokken en steigers.
Om snel ter plekke te kunnen werken, verruilde Roos olieverf voor acrylverf, die sneller droogt, en doek voor stevig scheepsverpakkingspapier dat hij in de haven vond. Hij schilderde vaak op de grond, gebukt of zittend op zijn knieën, waardoor hij zich letterlijk in het moment bevond, omgeven door de geluiden, geuren en sensaties van de haven. Roos’ werk is een zintuiglijke ervaring die niet alleen visueel is, maar waarin het horen, ruiken en voelen van de omgeving ook een essentiële rol speelt.
Wat Roos zo uniek maakt, is hoe hij de bedrijvigheid van de haven niet alleen vastlegt, maar omzet in krachtige, melancholieke beelden die zowel de grootsheid als de vergankelijkheid van de omgeving tonen.
Over zijn werk zegt Roos zelf: “Dat spectaculaire blauwe laslicht dat in de schemering de omgeving even een heel ander aanzien geeft. Ik had dan vijf minuutjes om dat vast te leggen, want zo lang duurde het voordat de lasstaaf vervangen moest worden. Dat licht komt in heel veel van mijn werken terug.”
Onder zijn schildershanden sublimeren zijn onderwerpen tot even krachtige als melancholieke beelden, die ons de schoonheid, de grootsheid, maar ook het vluchtige laten zien van wat zich afspeelt op de scheidslijn tussen land en zee.
